Kerajaan Malaysia kini bergerak ke arah pengharaman penuh produk rokok elektronik dan vape, dengan sasaran pelaksanaan secara berperingkat menjelang pertengahan tahun 2026. Pengumuman ini dibuat oleh Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dr. Dzulkefly Ahmad, semasa beberapa sidang media dan kenyataan rasmi yang dikeluarkan sepanjang akhir 2025.
Perancangan dan Pendekatan Kerajaan
Menurut kenyataan Kementerian Kesihatan (KKM), pengharaman produk vape akan dilakukan secara berperingkat, dengan langkah awal ialah pengharaman sistem vape terbuka, sebelum diperluaskan kepada semua jenis produk vape di pasaran. Perancangan ini adalah sebahagian daripada usaha kesihatan awam untuk mengurangkan penggunaan rokok elektronik yang semakin meluas, terutama dalam kalangan belia.
Dr. Dzulkefly menjelaskan bahawa dasar ini telah mendapat sokongan dari perbincangan pakar, dan memorandum mengenai pengharaman itu akan dibentangkan kepada Jemaah Menteri terlebih dahulu, sebelum disahkan dan dilaksanakan. Beliau juga menegaskan bahawa keputusan untuk mengharamkan vape bukan lagi satu persoalan “if” tetapi “when”, menunjukkan arah dasar yang jelas ke arah larangan.
Objektif dan Rasional Dasar
Usaha mengharamkan vape ini dilihat sebagai sebahagian daripada strategi nasional untuk melindungi generasi muda daripada ketagihan nikotin dan masalah kesihatan tidak berjangkit (NCDs), termasuk penyakit paru-paru dan lain-lain penyakit berkaitan penggunaan produk tembakau dan vape. KKM menyatakan bahawa larangan itu juga adalah satu bentuk tanggungjawab moral untuk menjamin kesihatan masa depan rakyat Malaysia.
Kandungan Rokok Elektronik (Vape) dan Kesannya Terhadap Kesihatan
1. Nikotin
- Nikotin pada dos serendah kurang daripada 2 mg boleh menyebabkan gangguan pada perut dan usus.
- Pengambilan nikotin pada dos yang tinggi boleh mengakibatkan:
- Sawan
- Kegagalan pernafasan
- Kematian
- Menyebabkan ketagihan.
- Boleh mengakibatkan pembekuan darah.
- Mengganggu proses perkembangan bayi dalam kandungan.
2. Gliserin Sayuran (Vegetable Glycerin, VG)
- Gliserin merupakan bahan yang lazim digunakan dalam sabun, krim muka dan produk kosmetik.
- Diperoleh daripada sumber sayur-sayuran.
- Pendedahan berpanjangan boleh memberi kesan kepada:
- Lapisan kulit
- Mata
- Penggunaan jangka panjang berisiko menyebabkan kerosakan organ dalaman.
3. Propilena Glikol (Propylene Glycol, PG)
Kesan Jangka Pendek
- Iritasi pada mata.
- Kerengsaan pada tekak dan saluran pernafasan.
Kesan Jangka Panjang
- Meningkatkan risiko asma.
- Apabila dipanaskan, propilena glikol boleh menghasilkan formaldehid, iaitu bahan kimia berbahaya.
- Formaldehid dikenal pasti sebagai bahan yang berpotensi menyebabkan kanser.
4. Bahan Perisa
- Cecair vape mengandungi pelbagai bahan perisa yang menunjukkan tahap sitotoksisiti (kesan toksik terhadap sel) yang tinggi.
- Bahan perisa berpotensi memberi kesan buruk kepada:
- Paru-paru
- Otak
- Lapisan kulit
5. Logam Berat
- Tindak balas antara cecair vape dan gegelung dawai dalam atomizer (alat pemanas) boleh menghasilkan logam berat.
- Pendedahan kepada logam berat memberi kesan toksik kepada tubuh manusia.
6. Partikel Terlalu Halus
- Rokok elektronik menghasilkan partikel yang sangat halus bergantung kepada paras nikotin dalam cecair.
- Partikel halus ini boleh:
- Menembusi saluran pernafasan
- Masuk jauh ke dalam paru-paru
- Memasuki sistem peredaran darah
- Saiz partikel dianggarkan antara 20 hingga 300 nanometer.
Reaksi dan Cabaran
Pengumuman ini menerima pelbagai reaksi daripada pihak berkepentingan. Persatuan veterinar dan kumpulan perubatan telah menyatakan sokongan mereka terhadap larangan penuh, kerana kebimbangan terhadap kesan kesihatan jangka panjang penggunaan vape dan potensi penyalahgunaan cecair vape, termasuk campuran dengan bahan dadah berbahaya.
Namun, ada juga suara yang membimbangkan kesan larangan tersebut terhadap ekonomi, terutama kepada lebih daripada 2,400 kedai vape serta pekerja yang terlibat dalam industri ini. Sesetengah pihak juga memberi amaran bahawa larangan penuh boleh membawa kepada pasaran gelap, seperti yang berlaku di negara lain selepas mendapat larangan ketat.
Kesimpulan
Malaysia dijangka menjadi salah satu negara yang menguatkuasakan larangan penuh terhadap penjualan dan penggunaan vape, bermula dari pengharaman sistem terbuka sebelum diperluaskan ke semua jenis rokok elektronik pada pertengahan 2026. Walaupun langkah ini mendapat sokongan dari segi kesihatan awam, terdapat juga kebimbangan mengenai kesannya terhadap industri serta kemungkinan peningkatan pasaran gelap.
Rujukan
- Kementerian Kesihatan Malaysia
- KKM sasarkan larangan penjualan vape seawal pertengahan 2026 — Harian Metro
- Malaysia moving decisively to full vape ban — The Star
- Malaysia targets full vape ban by 2026 — The Sun
- Nationwide vape ban “when not if” — New Straits Times
- Malaysia to ban open pod vape systems in 2026 — Bernama
- Vape ban likely to fuel black market, warn groups — The Star
- MMA calls for nationwide vape ban — Malaysian Medical Association report